Vaarpolder, Broek op Langendijk

Noord                                                                                                             West

Zuid                                                                                                               Oost

We staan in de vlet van Jacques op het water van de Oosterdel, een plas ten oosten van Broek op Langendijk. We zien vrijwel overal water behalve in het noorden waar een rietkraag het zicht op land belemmert. Dat riet is de laatste, onneembare hindernis om op het middelpunt van het kilometerhok te komen. Dat ligt zeventig meter noordelijker op het eilandje met de prachtige naam Heiligegeestweidje. Het is alleen over water te bereiken, zoals alle omliggende percelen in deze vaarpolder. Je kunt er alleen op de schaats of met een boot komen. Gelukkig wilde Jacques me er heen brengen, maar door de riet prikken mag ie niet.

Tot dertig jaar geleden was het eiland een van de ruim 15 000 eilanden van het zogenoemde Rijk van Duizend Eilanden. De oorspronkelijke naam van dit gebied aan weerzijden van de Langendijk is Ghestmonnerambocht. Die naam verwijst naar het werk van de mannen van de geestgronden dat het zompige moerasgebied in de 11de eeuw begaanbaar maakten en  het in duizenden perceeltjes opdeelde. Door ontwatering daalde het land geleidelijk en kon de zee bij dijkdoorbraken een dun laagje zeeklei afzetten over het veen. Zo’n tweehonderd jaar geleden zetten tuinders de natte weiden om in akkers waar ze groente voor de groeiende stedelijke bevolking gingen verbouwen. Zij hoogden het land op met vruchtbare zeeklei die ze uit de sloten opdiepten. Door dat “slikken” werden de sloten steeds breder en het land kleiner. Er is hier bijna net zoveel water als land. Met hun rijke oogst voeren ze naar de Broekerveiling. In het dorp kun je in het prachtig gerestaureerde veilinggebouw zien hoe dat ging. De tuinder stuurde zijn volgeladen vlet vol kolen of penen tussen de bankjes van de opkopers door. Op een grote klok was te zien wat zijn noeste arbeid had opgebracht. Maar de tijd van de varende tuinder is voorbij. Gewoon te omslachtig en te tijdrovend al dat water. Rond 1970 zijn vrijwel alle eilanden verdwenen bij een ruilverkaveling of zijn ze omgetoverd in een waterrijke villawijk. Nu resten slechts zo’n 200 onbebouwde eilandjes van het landschapsreservaat Oosterdel.

 “Kijk daar vaart de boerenkoolkoning”, roept Patrick enthousiast. “Dat is de laatste tuinder hier. Maar niet meer voor heel lang, want die moet biologisch gaan boeren.” Onder het toeziend oog van Jacques poten Patrick en zijn twintig collega’s van Zorgtuinderij Oosterheem uien. Een lange rij gele narcissen markeert hun territorium. Enthousiast laat Patrick de pastinaken en uien zien die ze verkopen in het standje langs de weg. Niet de tuinder maar de zorgsector houdt hier het eeuwenoude cultuurlandschap van het eilandenrijk in stand.

 
De medewerkers van Zorgtuinderij Oosterheem poten uien                    De akkers van Oosterdel zijn alleen per boot bereikbaar

Meer foto's

Wandelen en kijken

Met behulp van de markering van het Wandelnetwerk Noord-Holland is vanaf de Broekerveiling een rondwandeling van 5 km om het landschapsreservaat Noorderdel te maken. Volg vanaf de ingang van het museum de makering naar 85, 80, 87, 86 en weer terug naar 85 en de veiling.

Bezoek de Broekerveiling. Je kunt er deelnemen aan een veiling en een rondvaart maken door het landschapsreservaat.